Bij welke relatievorm is een ouderschapsplan verplicht
Controleer eerst jullie relatievorm en daarna per minderjarig kind wie ouder is en wie gezag heeft. Bij samenwonen is vooral van belang hoe het gezamenlijk gezag is ontstaan.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Bij een scheiding tussen ouders met minderjarige kinderen hoort een ouderschapsplan. Dit geldt ook als niet beide ouders gezag hebben. Bij een getrouwde ouder en niet-ouder met gezamenlijk gezag kan eveneens een plan nodig zijn. De Rijksoverheid beschrijft de situaties waarin een ouderschapsplan verplicht is.
Laat bij een samengesteld gezin per kind vaststellen wie de juridische ouders en gezagdragers zijn. Alleen de mededeling dat er kinderen in het gezin wonen, geeft nog geen volledig juridisch overzicht.
Samenwonen met gezamenlijk gezag
Ook ouders die samenwonen en gezamenlijk gezag hebben, moeten bij het uiteengaan in de gebruikelijke wettelijke situaties een ouderschapsplan maken. Denk aan gezamenlijk gezag dat samen is aangevraagd of automatisch door erkenning is ontstaan. Het Nederlands Jeugdinstituut bespreekt het ouderschapsplan bij het beëindigen van samenwonen.
Sinds 1 januari 2023 leidt erkenning door een ongehuwde of niet-geregistreerde partner in beginsel automatisch tot gezamenlijk gezag; er zijn uitzonderingen. Bij erkenning vóór die datum ontstond dit niet automatisch. Controleer de uitleg over erkenning en gezag bij de Rijksoverheid.
Ga daarom niet alleen af op de herinnering dat jullie nooit een aanvraag hebben gedaan. Is het gezag later door een rechter vastgesteld of is er een bijzondere gezagssituatie, laat dan de precieze verplichting beoordelen.
Samenwonen zonder gezamenlijk gezag
Bij ongehuwde ouders zonder gezamenlijk gezag bestaat niet op dezelfde grond een verplichting tot een ouderschapsplan. Dat betekent niet dat er geen afspraken nodig zijn. Contact, informatie en de financiële bijdrage kunnen ook dan moeten worden geregeld. Bekijk het verschil tussen gezag, zorg en omgang.
Welke gegevens moet je eerst verzamelen
Maak per kind een kort overzicht:
- Geboortedatum en juridische ouders.
- Wie het gezag heeft en hoe dat is ontstaan.
- Jullie relatievorm en de voorgenomen beëindiging daarvan.
- Eerdere plannen, overeenkomsten en rechterlijke beslissingen.
- De huidige zorgverdeling en de punten waarover nog overleg nodig is.
Fictief voorbeeld: twee ongehuwde ouders hebben een kind dat na 1 januari 2023 is erkend. Zij denken dat alleen de moeder gezag heeft omdat nooit een gezamenlijk verzoek is ingediend. Eerst moet worden gecontroleerd of de erkenning automatisch gezamenlijk gezag heeft opgeleverd. Pas daarna kunnen zij hun uitgangspunt voor het plan bepalen.
Wat moet in een verplicht ouderschapsplan staan
Het plan maakt duidelijk hoe jullie het ouderschap na het uit elkaar gaan uitvoeren. De Rijksoverheid noemt de onderwerpen die in het ouderschapsplan horen. Werk die uit voor jullie eigen gezin.
Zorg en overleg over de kinderen
Leg de zorgverdeling of omgang vast, hoe jullie elkaar informeren en hoe jullie belangrijke onderwerpen bespreken. Beschrijf ook hoe de kinderen bij het maken van de afspraken zijn betrokken. Gebruik concrete dagen, contactafspraken en verantwoordelijkheden waar dat nodig is.
Kosten en uitvoering van afspraken
Maak afspraken over de kosten van verzorging en opvoeding. Controleer of een alimentatieberekening en losse kostenafspraken op elkaar aansluiten. Een voorbeeld van een ouderschapsplan kan helpen onderwerpen te herkennen, maar vervangt de afstemming op jullie omstandigheden niet.
Moet het ouderschapsplan naar de rechter
Bij een echtscheiding wordt het plan via de advocaat bij de rechtbank ingediend. Bij beëindiging van samenwoning hoeft een gezamenlijk opgesteld plan niet standaard bij de rechtbank te worden ingeleverd. Bewaar allebei de ondertekende versie. De Rijksoverheid legt het verschil in indiening uit.
Het ontbreken van een indieningsplicht betekent niet dat mondelinge afspraken even duidelijk zijn. Een schriftelijk plan maakt zichtbaar wat precies is afgesproken en welke versie geldt. De inhoud moet bij de daadwerkelijke gezinssituatie passen.
Wat als een gezamenlijk plan niet lukt
Maak duidelijk welke onderwerpen nog openstaan en waarom. Soms helpt uitleg over een voorstel of begeleiding bij het overleg. Soms is een gezamenlijke oplossing niet haalbaar.
Bij een echtscheidingsverzoek kan de rechter beoordelen of een ouderschapsplan redelijkerwijs niet kan worden overgelegd. Artikel 815 lid 6 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering biedt hiervoor ruimte; het is geen automatische vrijstelling. Bespreek met de advocaat welke pogingen tot overleg, toelichting en stukken nodig zijn. Eén ouder kan dus niet zelf bepalen dat de verplichting vervalt.
Een concept van één ouder is nog geen gezamenlijk ondertekend plan. Houd voorstellen, tijdelijke afspraken en definitieve afspraken herkenbaar uit elkaar.
Een verplicht ouderschapsplan zorgvuldig uitwerken
Is een ouderschapsplan verplicht in jullie situatie? Ik help bij het overleg en het opstellen van het ouderschapsplan, in Zeist of online. Is er al een plan, dan kunnen we beoordelen welke aanpassingen nodig zijn. Bespreek jullie situatie.